به نقل از نشریه ی «دیگران» / ش 7 / دوشنبه 31 خرداد 89

 

باید از کتاب خوب فراتر برویم

 

تازه ترین اثر آفاق شوهانی در کانون ادبیات ایران ، مورد نقد و بررسی قرار گرفت

 

جلسه ی نقد کانون ادبیات ایران در روز هفتم تیر 89 به نقد مجموعه ی شعر «ویرگول ها به کنار! آمدنم آمده «تو» ببیند» اختصاص داشت.

به گزارش «دیگران»، این جلسه با شعرخوانی آفاق شوهانی آغاز شد، سپس از مهرداد فلاح برای بیان دیدگاه خود در باره ی این کتاب دعوت به عمل آمد. این شاعر در ابتدا به وضعیت ِ کلان ِ پروسه ی تولید و نشر شعر، و ذکر مصائبی که گریبانگیر جامعه ی شعری بوده و هست، پرداخت و در خصوص کتاب جدید آفاق شوهانی گفت: خانم شوهانی با توجه به کتاب هایی که تاکنون منتشر کرده و برخوردی که با شگردهای زبانی داشته ثابت کرده است که شاعری حرفه ای است.

فلاح در بخش دیگری از صحبت های خود توضیح داد: شوهانی در این شعرها تشخص زبانی دارد و شعرهای او به گونه ای هستند که شما نمی توانید بگویید او تحت تاثیر شاعر دیگری است یا از روی دست فلان شاعر نوشته است و این ویژگی ، یک امتیاز محسوب می شود.

وی در ادامه ی این مطلب یادآور شد: اصولا هیچ اثر بزرگ و ماندگاری در جهان یافت نمی شود که با کلیشه های رایج ِ قبل از خود نجنگیده باشد و این یعنی آنکه تو با زندگی و مسایل زمان خودت درگیر شده ای. اگر من خیلی قشنگ شعر بنویسم - شعرهای روان و فوق العاده مسلط - اما سراسر شعر من چیزی نباشد جز تایید کلیشه های فرهنگی رایج – که از قبل همه چیز را «تعریف» می کند – چه کار مهمی کرده ام؟ یکی از چیزهایی که شعر خلاق را از شعر عامه پسند تفکیک می کند همین نکته است.

مهرداد فلاح در پایان صحبت هایش گفت: در نهایت من این کتاب را از جمله ی کتاب های خوب این دوره می دانم اما معتقدم باید از کتاب خوب فراتر برویم.

 

ابوالفضل پاشا دومین منتقد جلسه، کلام خود را با اشاره به جنبه های زیبایی شناختی این اثر آغاز کرد و در خصوص فراروی های شاعر از اصول شناخته شده  هنری سخن گفت.

وی با اشاره به مفهوم «لذت متن» از دیدگاه رولان بارت در ادامه گفت:بارت هیچ گاه نمی پرسد که چرا از این متن لذت می بریم بلکه می گوید ما از این متن لذت می بریم زیرا نویسنده آن را با لذت نوشته است ، یعنی اگر مخاطب اثر بتواند لذتی را که خالق اثر هنگام آفرینش آن برده است حس کند با او مشارکت کرده و آن گاه می تواند به درستی در باره اثر قضاوت کند.

پاشا در قسمتی از حرف های خود خاطر نشان کرد: اگر شاعر صرفا به روایت روی بیاورد و نتواند آن را بشکند و به هم بریزد و روایت جدیدتری خلق کند مسلما به ساختار نرسیده است که خوشبختانه شوهانی در این زمینه خوب عمل کرده و  شعرهای موفقی آفریده است.

پاشا فراروی های شوهانی را در این کتاب با تعابیری همچون «کنش» و «فراکنش» بیان کرد و آن را در چهار شاخه ی زبانی ، نشانه ای ، نمادی ، و تصویری مورد بررسی قرار داد.

او در بخش دیگری از سخنان خود گفت: من اینجا نیامده ام که مدح این کتاب را بگویم چرا که اهمیت هر کتابی در این نیست که نقص نداشته باشد بلکه اهمیت هر کتاب به میزان آگاهی خالق آن ، و تسلط او بر معیارهای جدید بستگی دارد

 

مهرنوش قربانعلی که خود از برگزار کنندگان این نشست بود به عنوان سومین منتقد به نکات دیگری در خصوص این کتاب اشاره کرد و گفت: من در کار خانم شوهانی می خواهم در مورد به کار گیری طنز و انواع مختلف آن در این کتاب اشاره کنم، استهزای روزمره گی که در این کتاب است، نشان دهنده ی ذهنیات شاعر در مرحله ای بین وضعیت اسطوره ای زن و مسایل روزمره است. اینها می تواند بازتاب عصبیت بی پاسخی باشد که معمولا راوی امکان توضیح آن را ندارد.

این شاعر در خاتمه ی سخنان خود تصریح کرد:طنزآفرینی ها در این کتاب بر اساس دیالوگ های شبه سینمایی اتفاق افتاده و این نوع رویکرد ، به شاعر این امکان را می دهد که با وارد کردن شخصیت های دیگری در طول شعر ، علاوه بر حضور راوی ، روایت های مختلفی را از زوایای مختلف ارائه کند.

 این جلسه با پرسش و پاسخ حاضرین و علاقه مندان پایان یافت.

 

لازم به یادآوری است که این کتاب چندی پیش به اهتمام نشر داستان سرا به بازار کتاب عرضه گردید و با استقبال خوبی مواجه شد، لذا، نشر الکترونیکی سپنج آن را به شکل پی دی اف بازنشر کرد که علاقه مندان می توانند برای دانلود کتاب به این آدرس (3panj.org) رجوع کنند.